Pensioen wordt actueel op het moment dat niemand anders het meer voor je regelt. Zolang je in loondienst werkt bij een werkgever met een pensioenregeling, loopt de opbouw vanzelf. Maar start je voor jezelf of wissel je naar een baan zonder regeling, dan stopt die automatische opbouw per direct. Vanaf dat moment telt elke maand die je wacht, want bij pensioen is tijd je grootste bondgenoot.
Waarom een vroege start zwaarder weegt dan een hoge inleg
Wie vroeg begint, laat rendement op rendement het werk doen. Elk jaar groeit je inleg niet alleen door wat je zelf stort, maar ook door het rendement over eerdere rendementen. Dat effect wordt sterker naarmate de looptijd langer is.
Daarom kan iemand die op z’n dertigste begint met een bescheiden maandbedrag uiteindelijk meer opbouwen dan iemand die op z’n vijftigste met een veel hoger bedrag start. De late starter moet het verschil in tijd compenseren met inleg, en dat voel je in de portemonnee. Vroeg beginnen is dus geen kwestie van veel geld hebben, maar van op tijd beginnen met wat je kunt missen.
De momenten waarop pensioen ineens jouw verantwoordelijkheid wordt
Er zijn een paar levensmomenten waarop je zelf aan zet komt. Het vaakst gebeurt dat wanneer je als zzp’er begint of een eigen bedrijf opricht. Vanaf dag één bouw je dan niets meer op via een werkgever, terwijl alleen de AOW, het basispensioen van de overheid, voor de meeste mensen niet genoeg is om van te leven. Juist voor deze groep bestaat er flexibel pensioen voor ondernemers, waarmee je fiscaal voordelig opbouwt zonder vast te zitten aan een star product.
Het onderwerp hoort ook op tafel als je nieuwe werkgever geen pensioenregeling biedt, of als je als directeur-grootaandeelhouder (dga) in je eigen bv gaat werken. In al die gevallen geldt hetzelfde: hoe eerder je het oppakt, hoe minder het je per maand kost.
Wanneer wachten wél verstandig is
Niet elk moment is geschikt om te starten. Heb je geen financiële buffer voor onverwachte kosten, dan is het verstandig die eerst op te bouwen. Pensioengeld staat vast tot je pensioenleeftijd, dus je kunt er niet bij als je wasmachine kapotgaat. Ook een dure schuld, zoals een roodstand of een lening met hoge rente, los je beter eerst af. De rente die je daarop betaalt, is vaak hoger dan het rendement dat je redelijkerwijs mag verwachten.
Staat je basis eenmaal, dan is er geen reden meer om te wachten op “een beter moment”. De perfecte maand om in te stappen bestaat niet, en wie wacht op meer financiële ruimte schuift de start vaak jaren voor zich uit.
Later begonnen? Zo haal je verloren tijd in
Ben je al in de veertig of vijftig en heb je nog weinig geregeld, dan is de achterstand in te lopen. De fiscus helpt daarbij: via je jaarruimte mag je jaarlijks een bedrag belastingvriendelijk inleggen, en met de reserveringsruimte haal je jaarruimte in die je in eerdere jaren onbenut liet. Je inleg trek je af van je inkomen, waardoor je in dat jaar minder belasting betaalt. Die inleg kun je vervolgens laten beleggen tot je pensioenleeftijd.
Dat belastingvoordeel maakt pensioenbeleggen voor late starters extra interessant: elke euro voordeel kun je direct weer inleggen, waardoor je je achterstand sneller inloopt. Houd er wel rekening mee dat een kortere looptijd minder ruimte laat om koersschommelingen op te vangen. Een breed gespreide, passieve strategie past daar beter bij dan gokken op een paar aandelen.
Wat je nu doet en wat kan wachten
Vandaag nog kun je twee dingen nagaan: bouw je op dit moment ergens pensioen op, en hoeveel jaarruimte heb je? Het eerste zie je op mijnpensioenoverzicht.nl en het tweede reken je uit met je jaaropgave. Daarmee weet je of er een pensioengat is en hoe groot het ongeveer is.
Wat kan wachten, is het bepalen van de perfecte inleg. Beginnen met een klein maandbedrag en later verhogen werkt beter dan maanden rekenen zonder te starten. Het moment waarop je begint, maakt op de lange termijn vaak meer verschil dan de vraag of je met € 50,- of € 150,- per maand start.
