Erfbelasting besparen is goed mogelijk, maar vraagt om een beetje vooruitdenken. Door slim gebruik te maken van vrijstellingen, schenkingen en andere wettelijke mogelijkheden kun je als erflater de belastingdruk voor je nabestaanden flink verlagen. Hieronder vind je de meest effectieve manieren, inclusief concrete voorbeelden.
Hoeveel erfbelasting betaal je eigenlijk?
Erfbelasting (ook wel successierecht genoemd) betaal je over alles wat je erft boven de geldende vrijstelling. Het tarief hangt af van jouw relatie tot de overledene en de hoogte van de erfenis. Partners hebben een hoge vrijstelling (naar schatting rond de 800.000 euro in 2026), kinderen een lagere (naar schatting rond de 23.000 euro in 2026). Wie buiten die groepen valt, zoals neven, nichten of goede vrienden, betaalt een hoger tarief over een veel kleiner vrijgesteld bedrag. Dat maakt het voor veel families de moeite waard om op tijd maatregelen te nemen.
Schenken bij leven: de meest gebruikte manier om erfbelasting te besparen
Elk jaar kun je belastingvrij een bedrag schenken aan je kinderen. De Belastingdienst stelt hiervoor jaarlijkse vrijstellingen vast. Voor 2026 gaat het naar schatting om een bedrag rond de 6.000 euro per kind. Door dit jaar na jaar te doen, verklein je jouw nalatenschap en bespaar je je kinderen erfbelasting over dat bedrag.
Daarnaast bestaat er een eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling voor kinderen tussen de 18 en 40 jaar. Die eenmalige vrijstelling ligt naar schatting rond de 32.000 euro in 2026. Wordt het bedrag gebruikt voor een eigen woning? Dan is de vrijstelling in bepaalde gevallen nog hoger geweest, maar de zogeheten “jubelton” is inmiddels afgeschaft. Check de actuele regels bij de Belastingdienst voordat je een schenking doet.
Schenken op papier: slim voor wie het geld nog nodig heeft
Heb je het geld zelf nog nodig, maar wil je wel alvast fiscaal voordeel voor je kinderen regelen? Dan is schenken op papier een optie. Je legt notarieel vast dat je een bedrag aan je kind schenkt, maar betaalt dit pas uit na je overlijden. Jij houdt het geld in je bezit, je kind erft het later zonder erfbelasting over dat deel te betalen.
Er zijn wel spelregels: je moet elk jaar minimaal 6% rente aan je kind betalen over het geschonken bedrag. Anders erkent de Belastingdienst de constructie niet. Laat dit altijd vastleggen door een notaris, want een mondeling of informeel papiertje is niet voldoende.
De WOZ-waarde gebruiken bij vastgoed
Erf je een woning, dan mag je bij de aangifte erfbelasting kiezen: je gebruikt de officiële WOZ-waarde of de vrije verkoopwaarde. De WOZ-waarde is doorgaans lager dan de marktwaarde, zeker in een markt waar huizenprijzen snel stijgen. Door te kiezen voor de WOZ-waarde betaal je erfbelasting over een lager bedrag. Dit klinkt eenvoudig, maar vergeet niet dat de gekozen waarde ook invloed heeft op de belasting die je later betaalt als je het huis verkoopt. Laat je hier goed over informeren.
Huwelijkse voorwaarden en partnertestament
Getrouwde stellen of samenwoners met een samenlevingscontract kunnen soms belasting besparen door de verdeling van vermogen slim te regelen. Stel dat één partner aanzienlijk meer vermogen heeft dan de ander: door de huwelijkse voorwaarden aan te passen (een zogeheten “finaal verrekenbeding”) worden vermogens bij overlijden gelijkgetrokken. Daarmee valt er minder in de nalatenschap en is er minder erfbelasting verschuldigd.
Een goed opgesteld testament helpt ook. Hiermee bepaal je zelf wie wat erft en kun je handig gebruik maken van de verschillende vrijstellingen per erfgenaam. Zonder testament geldt de wettelijke verdeling, die fiscaal soms minder gunstig uitpakt.
Schenken aan goede doelen
Laat je een deel van jouw nalatenschap na aan een goed doel met een ANBI-status (Algemeen Nut Beogende Instelling)? Dan hoeft de organisatie daarover geen erfbelasting te betalen. Dit is geen besparing voor je nabestaanden, maar wel voor het bedrag dat je bewust aan een goed doel wil nalaten. Wil je óók je nabestaanden bevoordelen, dan kun je combineren: een deel aan het goede doel, een deel slim verdeeld over erfgenamen.
Wanneer is erfbelasting besparen juist niet verstandig?
Niet elke constructie is voor iedereen geschikt. Schenken op papier vergt een jaarlijkse rentebetaling; wie dat vergeet, betaalt toch erfbelasting. Vroeg schenken werkt goed als je zeker weet dat je het geld niet meer nodig hebt voor zorg of levensonderhoud. Pas ook op voor overhaaste wijzigingen in huwelijkse voorwaarden vlak voor overlijden: de Belastingdienst kijkt hier kritisch naar. En de kosten van een notaris bij constructies zoals schenken op papier tellen mee in de totale berekening.
De slimste stap die je kunt zetten: overleg tijdig met een belastingadviseur of notaris. Zij kennen de actuele bedragen, spelregels en valkuilen. Hoe vroeger je begint, hoe meer je kunt besparen op de erfbelasting, en hoe meer er uiteindelijk overblijft voor de mensen die je lief zijn.
